Boşanma; Eşlerin sağ olması durumunda Medeni Kanun’a uygun olarak kurulmuş olan evlilik birliğinin kanunda geçen bir sebebe dayalı olarak eşlerden birisinin boşanma davası açması sonucunda mahkemenin verdiği karar neticesinde eşler arasında ki evlilik bağının hukuken sona ermesidir. Boşanma ancak kanuna dayalı sebeplerden dolayı mahkeme kararı ile olur.
Boşanma sebepleri Medeni Kanun’da 161. madde ile 166. maddeler arasında 6 madde içinde düzenlenmiştir. Boşanma sebeplerinin kanuni olarak bir ayrımı bulunmamaktadır ama doktrinde mutlak ve nispi yadagenel ve özel boşanma sebepleri olarak çeşitli sınıflandırmaları yapılmaktadır. Boşanma davaları Medeni Kanunu’muza göre 2 şekilde yürütülür ; Anlaşmalı boşanma veya çekişmeli boşanma davası
Halk ağzında Anlaşmalı boşanma yada doktrinsel tabiriyle eşlerin boşanma hususunda anlaşması durumu Medeni Kanunu’muzun 166. maddenin 3. Fıkrasında Evlilik Birliğinin Sarsılması başlığı altında düzenlenmiştir.
- Evlilik Birliğinin Sarsılması
Madde 166/3 :
Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.
Kanun maddesinden anlaşıldığı üzere anlaşmalı boşanma mutlak ve genel bir boşanma sebebidir. Hakim madde metninde sayılan sebeplerin gerçekleştiğine kanaat getirdiği durumda kanun gereğince boşanma kararı verir. Kanun eşlerin boşanma kararının verilebilmesi için eşlerin anlaşmış olmasını yeterli görmemekte ve bazı ek koşullar da getirmektedir. Eşlerin boşanma konusunda anlaşmış olmaları boşanma için bir sebep oluşturmaktadır.
Kanun maddesinde getirilen ek koşullar şunlardır;
- A. Kanuna göre kurulmuş olan evlilik birliğinin en az 1 yıl sürmüş olması
B.Eşlerin birlikte mahkemeye başvurması yada eşlerden birisinin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi
C.Hakimin her iki eşi de bizzat dinlemiş olması ve eşlerin iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmiş olması
D.Eşlerin kendi aralarında yapmış oldukları boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu ile ilgili anlaşmayı hakimin uygun bulması
Boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda eşler arasında bir anlaşma sağlanmışsa taraflar duruşma yapılmadan önce anlaşmalı boşanma protokolü düzenleyeceği gibi herhangi bir protokol imzalamadan da duruşmada esnasında hakim karşısında da söyleyebilirler. Hakim duruşma esnasında söylenen bilgileri ve belgeleri zapta geçirerek taraflara imzalatır. Taraflar duruşmadan önce bir protokol yapmış olsalar bile duruşma da hakim karşısında dinlenilmeleri kanun gereği zorunludur. Yani taraflar duruşmaya kendileri gelmeden sadece avukatlarını göndererek anlaşmalı boşanma işlemini gerçekleştiremezler.
Taraflar aralarında yapacağı anlaşmalı boşanma protokolünde asli ve feri bütün hakları ve borçları düzenlemeleri gerekir. Daha sonrasında çocuk için istenilen iştirak nafakası haricinde başka bir hak yada borca yönelik bir itirazda bulunamazlar.
Anlaşmalı boşanma protokolünde maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası, çocukların durumu, çocukların alacağı iştirak nafakası tutarı, eşler arasında yapılacak mal paylaşımı ve bunların dışında kalan diğer konular alır. Hakim gerekli gördüğü durumda bu protokolde tarafların veya çocuğun lehine değişiklik yapabilir. Protokol boşanma kararı kesinleşmeden her iki tarafın da ortak fikri ile değiştirilebilmektedir.
Medeni Kanun’un 168. maddesine göre anlaşmalı boşanma davasında yetkili mahkeme eşlerden birisinin yerleşim yeri yada boşanma davasının açılmasından önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Madde metnine göre “boşanma davasının açılmasından önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi” nin yerleşim yeri olması zorunlu değildir. Fiilen eşlerin birlikte oturdukları yer olması yeterlidir.
Anlaşmalı boşanma davasında görevli mahkeme ise 4782 sayılı Aile Mahkemesi’nin Kuruluş Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’un 4. Maddesinde belirtilmiştir. Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi derecesinde olan aile mahkemesidir. Eğer o yerde aile mahkemesi bulunmuyor ise o yerde bulunan asliye hukuk mahkemesi de davayı görebilir.
Anlaşmalı boşanma davası açma hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlı olan haklardan olduğu için eşlerden birisinin ölümü halinde bu hak mirasçılarına geçmez. Eşlerden birisinin anlaşmalı boşanma davasını açtıktan sonra dava devam ederken ölmesi halinde ise boşanma davası hakkında düşme kararı verilir. Çünkü bu durumda evlilik Medeni Kanun’a göre sona erdiği için dava konusuz kalmış olur.
Anlaşmalı boşanma genelde 2-3 celsede 2-3 ay gibi bir sürede sonuçlanmaktadır. Anlaşmalı boşanma davası açılması halinde 2024 yılı için ödenmesi gereken harç miktarı 2.132 TL’dir. Anlaşmalı boşanma davasının feri’leri niteliğinde ki talepler için ekstra harç ve vekalet ücreti ödenmesine gerek yoktur.
Anlaşmalı boşanma süreci şu şekildedir;
- A. Eşlerden birisi yetkili ve görevli mahkemede davayı açar ve diğer eş davayı kabul eder yada her iki eş birlikte yetkili ve görevli mahkemede davayı açar. Eşlerin her ikisinin davayı birlikte açmaları durumunda mahkemeye dava dilekçesini verirken aynı anda yapmış oldukları anlaşmalı boşanma protokolünü verirler.
- B. Duruşma günü için mahkeme tarafından bir tarih belirlenir ve taraflara tebliğ edilir. Bu tarih mahkemelerin iş yoğunluğuna göre değişebilmektedir.
- Duruşma anında yukarıda belirttiğimiz koşulların oluştuğuna hakiminkanaat getirmesi halinde hakim tel celsede boşanma kararını verir. Taraflara en çok 30 gün içinde gerekçeli kararı hazırlar ve taraflara en çok 1 hafta içinde gerekçeli kararı tebliğ eder.
- Eşlere yapılan gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık istinaf süresi içinde eşlerden hiçbiri istinaf kanun yoluna başvurmaz ise yada eşler gerekçeli kararın tebliğinden sonra istinaf kanun yolundan feragat ettiklerine dair bir beyan sunmaları halinde anlaşmalı boşanma süreci tamamlanmış olur. Bu durumda kesinleşen gerekçeli mahkeme ilamı ile taraflar Nüfus müdürlüğüne başvurur. Nüfus müdürlüğü gerekli işlemleri yaparak tarafların nüfus bilgilerini düzeltir.
Tarafların aralarında yaptıkları boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda ki anlaşmalı boşanma protokolünün çok özenli bir şekilde hazırlanması gerekmektedir. Anlaşmalı boşanma aşaması tamamlandıktan sonra anlaşılan bu hususlara yönelik bir itirazda bulunulabilmesi söz konusu değildir bu yüzden protokolün özenli hazırlanmaması durumunda birçok mağduriyet ortaya çıkmaktadır.
Bu konuda boşanma davalarında uzman bilgili bir avukattan destek alınması taraflar açısından çok daha iyi olacaktır ve oluşacak hak mağduriyetlerinin önüne geçilmiş olacaktır.
“Her hakkı saklıdır. Eteysehukuk.com’dan izin alınmaksızın alınan bilgi ve materyaller nedeniyle hukuki ve cezai yaptırımların tesisi için yasal yollara müracaat edilecektir.”