Basit Hakaret Suçu Nedir?
Bir kimsenin bir başkasına sövmek suretiyle onur, şeref ve saygınlığının zedelenmesi halinde basit hakaret suçunu işlemiş olacaktır. Fail, mağduru muhatap alarak sesli, yazılı veya görüntülü bir şekilde mesaj yolu hakaret ettiği vakit, hakaret suçunun basit halini oluşturacaktır. Suçun basit şeklinde, yani kamu görevlisi olmayan bir kişinin yüzüne karşı hakaret halinde, hakaret suçunun cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Daha Ağır Cezayı Gerektiren Nitelikli Hakaret Halleri
Suçun nitelikli hallerinde hakaret suçunun cezası, 1 yıl ile 2 yıl arasındadır. Kamu veya özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan sağlık personeli ile yardımcı sağlık personeline karşı görevleri sebebiyle işlenen hakaret suçunda, ceza yarı oranında arttırılır. Ayrıca hükmedilen hapis cezası ertelenemez.
Kamu Görevlilerine Hakaret Suçu
Kamu görevlisi, görevini icra ederken bir kimse tarafından hakarete uğraması halinde hakaret suçunu işleyen kişiye verilecek cezanın alt sınırının bir yıl olacağı ilgili maddede düzenlenmiştir. Burada dikkat edilmesi gereken temel husus, hakarete uğrayan kamu görevlisinin bu eyleme görevinden dolayı maruz kalmasıdır.
Kurul halinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret halinde zincirleme suç hükümleri gereği belirlenen cezanın miktarı ayrıca 1/4’ten 3/4’e kadar arttırılır. Örneğin, bilirkişi heyetine veya mahkeme heyetine hakaret suçlarında suçun nitelikli şeklinden belirlenen ceza arttırılacaktır.
Cumhurbaşkanına hakaret suçunun cezası 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıdır. Suçun alenen işlenmesi halinde verilecek ceza 1/6 oranında arttırılır.
Dini İnanç, Düşünce ve Kanaatlere Yönelik Hakaret Suçu
Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinin 3. fıkrasının b ve c bentleri uyarınca kişinin gerek dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı gerek mensup olduğu dinin gereği olan kutsal değerlere hakaret edilmesi halinde hakaret suçunun nitelikli hali meydana gelmiş olacaktır.
Alenen Hakaret Suçu
Alenen hakaret suçunun işlenmesi halinde hakaret eden kişiye verilecek olan ceza, altıda bir oranında artırılacaktır.
Örneğin, bir giyim mağazasında çalışan tezgahtarın müşteriye herkesin içinde aleni olarak hakaret etmesi veya bir televizyon programında program yapan bir sunucunun yayında hakaret etmesi halinde alenen hakaret suçunun unsurları meydana gelir.
Hakaret Suçunun Daha Az Ceza Gerektiren Halleri
Hakaret Suçunun Haksız Bir Fiil Nedeniyle İşlenmesi
Hakaret suçunun haksız bir fiile tepki olarak işlenmesi durumunda verilecek ceza indirimli olarak uygulanabileceği gibi ceza verilmesine gerek de duyulmayabilir. Cezanın miktarının belirlenmesinde kişiyi tahrik eden eylemin niteliği önemli bir durumdur. Örneğin; otomobilinin tekerini patlatan kişiye karşı hakaret eden sürücü, bu davranışı nedeniyle hakaret suçundan dolayı cezasında indirime gidilebilecek ya da sürücü hakkında bir cezaya hükmedilemeyebilecektir.
Hakaretin Kasten Yaralama Suçuna Tepki Olarak İşlenmesi
Kasten yaralama fiiline maruz kalmış bir kişinin, karşısındaki kişiye karşı sövme veya somut bir fiil ya da olgu isnat etmesi halinde kusur sorumluluğunun bulunmadığı kabul edilir.
Karşılıklı Hakaret Etme
Hakaret suçunda, iki tarafın karşılıklı olarak birbirlerine hakaret etmesi durumunda olayın şartlarına göre iki taraf veya biri hakkında hükmedilecek ceza üçte birine kadar indirilebilecek veya ceza verilmeyecektir.
Örneğin, hakaret eylemine karşılık beddua eden kişi hakaret etmiş olmayacaktır. Gerçekleştirilen ilk hakaretin haksız olması gerekmekle birlikte tarafların birbirlerine etmiş olduğu hakaretler karşılıklı olmalı ve eylemlerin arasında illiyet bağı olması gerekir.
Hakaret Suçunun İşlenme Biçimleri
Sanal Ortamda Hakaret Suçu
Hakaret suçunun sanal ortamda veya gerçek yaşamda işlenmiş olması arasında herhangi bir fark bulunmamaktadır. Sosyal medya üzerinden sahte bir kullanıcı adı kullanılmış olsa dahi kayıtlara erişimin kolay olması nedeniyle ispat durumu failin aleyhine olmaktadır.
Huzurda Hakaret
Hakaret suçunun kişinin doğrudan muhatap alınarak işlenmesi halinde huzurda hakaret suçu işlenmiş olur. Hakaret suçuna esas oluşturan davranışların sesli, yazılı veya görüntülü bir ileti ile gerçekleştirilmesi mümkündür. Bu nedenle hakaret suçunun kanunda belirtilen iletişim araçları esas alınarak muhataba karşı doğrudan işlenmesi halinde huzurda hakaret suçu meydana gelmiş olacaktır. Örneğin, mağdura Facebook kanalıyla gönderilen bir ileti ile gerçekleştirilen hakaret suçu halinde, huzurda hakaret suçu meydana gelir. Burada fiilin yüz yüze gerçekleştirilmiş olup olmamasının bir önemi bulunmaz.
Gıyapta (Yoklukta) Hakaret Suçu
Hakaret suçunun, mağdurun bulunmadığı bir ortamda veya bulunup da işitme durumunun olmadığı kısacası gıyabında (yokluğunda) olan herhangi bir halde işlenmesi mümkündür. Ancak kanunda mağdurun gıyabında olan hakaret suçunun işlenmesi adına şart bulunmaktadır. Mağdurun gıyabında gerçekleştirilen hakaret eyleminin en az üç kişi ile ihtilat edilmesi halinde gıyapta hakaret suçu işlenmiş olacaktır. Failin hakarete konu eylemini, en az üç kişinin öğrenmiş bulunması gerekmektedir.
Bu üç kişi, doğrudan olarak başka bir aracı kişi olmadan doğrudan failden öğrenmiş olması gerekmektedir. Gıyapta hakaret suçunun, ihtilat edilen kişiler ile yüz yüze işlenme zorunluluğu bulunmaz. Fiilin, mektup, elektronik ileti ve sair kanallar ile gerçekleştirilmesi halinde de gıyapta hakaret suçunun meydana gelmesi mümkündür.
Telefonda Hakaret Suçu Nasıl İspatlanır?
Genellikle bilinen yanlışlardan birisi telefon konuşmalarının her daim kayıt altına aldığı ve savcılık tarafından geçmişe dönük telefon konuşmalarının ilgili GSM operatöründen istenebileceğidir. Ancak her telefon konuşması adına böyle bir şey mümkün değildir, izin ile dinlenilmeyen ve kayıt altına alınmayan telefonların görüşme kayıtları tutulmamaktadır. Bu nedenle telefon kayıt dökümanları yalnızca hangi numara arandığı, numaranın ne zaman aradığı ve konuşmanın kaç dakika veya saat sürdüğü kayıt altına alınmaktadır. (HTS kayıtları)
Telefon konuşmasında hakarete uğrayan kişi, konuşma esnasında kayıt altına almış ise şikayet başvurusunda ses kaydını delil olarak sunabilir. Ses kaydı, hukuka aykırı delil olarak nitelendirilmektedir. Ancak Yargıtay’ın kararında başka türlü delil elde edilemeyecek ise ses kaydı delil olarak sunulmasının hukuka aykırı olmadığı belirtilmiştir.
Hakarete uğrayan kişi, konuşmayı ses kaydına alamamış ise tanık delili ile hakarete uğradığını ispatlayabilecektir. Telefon konuşması esnasında yanında bulunan kişi, failin hakaret ettiğine duyarak tanık olmuş ise şikayet başvurusunda bu kişiyi tanık olarak gösterilebilecektir.
Hakaret Suçu Şikayete Tabi Mi?
Hakaret suçunun nitelikli halleri, şikayete tabi değildir.
Ancak basit hakaret soruşturma ve kovuşturma işlemlerine başlanabilmesi adına mağdurun şikayetine bağlıdır. Cumhuriyet savcısı, hakaret suçu için doğrudan soruşturma yürütmeyecektir.
Hakaret suçunun nitelikli haline dair soruşturma Cumhuriyet savcısı tarafından resen başlatılacaktır.
Hakaret Suçu Uzlaşmaya Tabi Mi?
Nitelikli hakaret suç harici basit hakaret suçu şikayete tabidir, bu nedenle şikayete tabi olan hakaret suçu uzlaşmaya da tabi olacaktır.
Hakaret Suçu Zamanaşımı, Yetkili ve Görevli Mahkeme
Hakaret suçu için dava zamanaşımı ise 8 yıl olup bu süre geçtikten sonra hakaret suçundan dolayı şikayete bağlı olarak veya resen soruşturma açılması mümkün değildir. Hakaret suçu için şikayet süresi fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır. Hakaret suçunun nitelikli hallerinde herhangi bir şikayet süresi öngörülmemektedir.
Hakaret suçunun işlendiği yer Asliye Ceza Mahkemesi’nde dava görülecektir.
Her hakkı saklıdır. Bu yazı içeriğinde yer alan bilgiler, eteysehukuk.com a atıf yapılmaksızın kullanılamaz. Atıf yapmadan, kısmen veya tamamen alıntı yapılması halinde ilgililer hakkında hukuki ve cezai yollara müracaat edilecektir.